บริการทางด้านโลจิสติกส์แบบการส่งของด่วนอย่าง Thunder Express ที่เห็นในซีรีส์ ถ้าบริษัทไหนสามารถทำให้ต้นทุนรวมต่ำกว่าเจ้าอื่นในตลาด ภายใต้ความสามารถในการบริการที่เท่ากันได้ ก็จะกลายเป็น “ผู้ชนะ” ในตลาดมูลค่าหลายหมื่นล้านนี้ได้ทันที

วันนี้จะพามาทำความเข้าใจความท้าทายสำคัญของการขนส่งด่วนที่เรียกว่า Last Mile Delivery กันครับ

Last Mile Delivery ไม่ได้แปลว่า “ไมล์สุดท้าย” อย่างที่ชื่อบอก แต่คือกระบวนการส่งของจากจุดกระจายสินค้าสุดท้าย ไปถึงมือลูกค้าคนสุดท้ายในห่วงโซ่อุปทานครับ

ขั้นตอนนี้สำคัญมากก เพราะเป็นส่วนที่ต้นทุนสูงที่สุดในต้นทุนโลจิสติกส์ทั้งหมด และยังมีผลต่อ ประสบการณ์ของลูกค้า เช่น ความตรงเวลา สภาพพัสดุ ลูกค้าจะตัดสินใจใช้บริการต่อหรือไม่ก็วัดกันที่เรื่องนี้เลย!

ซึ่งโจทย์ใหญ่ของ Last Mile Delivery ก็คือ:

“จะทำยังไงให้ Rider ส่งของได้ตรงเวลา และใช้ระยะทางรวมให้น้อยที่สุด”

เพราะระยะทางน้อยลง = ค่าน้ำมันถูกลง = ส่งได้หลายรอบขึ้น = ต้นทุนลดลง

การจัดเส้นทางฟังดูเหมือนไม่ยาก แต่เป็นหนึ่งในปัญหาที่ซับซ้อนและท้าทายที่สุดในวงการโลจิสติกส์ครับ

สมมติง่ายๆ ว่ามีลูกค้า 20 คนให้ไปไรเดอร์ 1 คนไปส่งของ ทราบไหมครับว่าไรเดอร์คนนั้นจะมีจำนวนเส้นทางเป็นไปได้ 20! หรือประมาณ 2.4 ล้านล้านล้านเส้นทาง!!

ให้คนวางเส้นทางเองคงไม่ไหวแน่ๆ และนี่คือจุดที่ “Analytics” จะเข้ามามีบทบาทครับ

นักคณิตศาสตร์ มีชื่อเรียกปัญหาการจัดเส้นทางนี้ว่า Vehicle Routing Problem (VRP) ซึ่งเป็นโจทย์ที่ใช้ในวงการโลจิสติกส์และ Data Science มานาน เพื่อช่วยหาเส้นทางที่ดีที่สุด โดยอาจคำนึงถึงปัจจัยต่างๆร่วมด้วยไปอีก เช่น:

• ความสามารถในการบรรทุกของแต่ละคัน

• เวลาที่ลูกค้าพร้อมรับของ (Time Window)

• ปริมาณและน้ำหนักของพัสดุ

• ความสมดุลในการกระจายงานให้เท่าเทียม

• ข้อจำกัดอื่นๆ เช่น จราจร หรือเวลาพักคนขับ

เครื่องมือที่บริษัทส่งด่วนต้องใช้ประกอบวิเคราะห์มีตั้งแต่

Route Optimization – ใช้อัลกอริทึม เช่น Genetic Algorithm ช่วยวางเส้นทางให้อัตโนมัติ ที่เป็นหัวใจสำคัญที่สุด
Forecasting – พยากรณ์ออเดอร์ล่วงหน้า เพื่อวางแผนทรัพยากรล่วงหน้าในแต่ละวัน
Clustering – แบ่งพื้นที่และจัดสรร Rider ให้รับผิดชอบอย่างมีประสิทธิภาพ
Post-Delivery Analytics – วิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลังเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพการส่งในอนาคต

ทั้งหมดนี้ไม่ใช่แค่ทฤษฎี แต่คือหัวใจของการแข่งขันจริงในโลกธุรกิจ

เบื้องหลังธุรกิจขนส่งไม่ได้มีแค่คนวิ่งส่งของ แต่คือสงครามของข้อมูลและการบริหารต้นทุนที่ดุเดือด ใครที่จัดการข้อมูลเก่งกว่า = ต้นทุนต่ำกว่า = ชนะในตลาดได้ก่อน

ในยุคที่ทุกอย่างต้อง เร็ว ถูก และแม่นยำ

การวิเคราะห์ข้อมูลจึงไม่ใช่แค่ของเสริม แต่มันคือ “อาวุธในการแข่งขัน” ที่สำคัญที่สุด

Last mile delivery ยังเป็นแค่หนึ่งในปัญหาด้านโลจิสติกส์ ยังไม่นับรวมปัญหาการจัดการคลัง(ที่แตกได้) การจัดการทรัพยากรทั้งคนและรถหลากหลายประเภท การกำหนดศูนย์กระจายสินค้า ฯลฯ อีกมากมาย เราจะพามาดูตัวอย่างปัญหาจริงและการแก้ไขจริงต่อไป ใครสนใจคอนเทนต์แนวนี้ คอยติดตามกันนะครับ

#scalyst

แหล่งความรู้